Clair Obscur: Expedition 33 (2025)

Er is inmiddels gameplay van uitgebracht. Ziet er prachtig uit! Een turn based RPG met next-gen AAA graphics. Bizarre wereld met creatieve designs en een interessant klinkend verhaal. Deze in de gaten houden.

Krijgt ook enorm goede kritieken, met een gemiddelde boven de 90. Ik heb 'm ook maar direct besteld.

Ook eentje voor mijn wishlist.

Als ik klaar ben met South of Midnight (bijna) dan pak ik deze op gezien de positieve kritieken. Ook gewoon weer meteen in Gamepass, mooi.

Nu een paar uur onderweg en dit heeft toch wel alles in huis om een waar pareltje te worden hoor. Ten eerste is de muziek helemaal fantastisch. Van de proloog tot de eerste omgevingen: alle muziekstukken zijn uniek en meesterlijk uitgevoerd. Echt schitterend.

Het gevechtssysteem is, vooral voor een turn-based RPG, heel actievol. Je bent constant bezig om synergy te creëren tussen de skills van de personages en het feit dat je zelf moet blocken en ontwijken voegt een interessante dimensie toe. Het verhaal is toe nu toe ook boeiend en ik speel constant met een grote glimlach op mijn gezicht.

In het begin kreeg ik op een bepaald moment een gevoel dat ik sinds NieR Replicant niet meer heb gehad. Een soort combinatie van muziek, verhaal en de manier waarop de wereld in beeld werd gebracht. En een vergelijking met NieR maak ik niet lichtzinnig. Heel benieuwd naar wat er nog komen gaat.

Dit spel is gewoon nergens fysiek te vinden. Ik had het twee weken geleden bij de fnac besteld, maar die bestelling is nooit aangekomen en uiteindelijk afgezegd omdat ze geen voorraad meer hadden. Erg frustrerend, waarom printen die dit gewoon niet (sneller) bij? Wat is daar weer aan de hand, willen die dan niet nog meer verkopen?

Eventjes honderdduizenden of misschien zelfs miljoenen fysieke exemplaren drukken is waarschijnlijk makkelijker gezegd dan gedaan. Al helemaal voor een kleine uitgeverij als Kepler. Die hebben vast andere ketenpartners voor de fysieke exemplaren en nu moeten ze waarschijnlijk weer achteraan aansluiten. Even snel gegoogeld en voor Europa lijkt Bandai Namco de fysieke exemplaren te doen. Op zich geen kleine distributeur natuurlijk, maar wat ik net zeg, waarschijnlijk gewoon een kwestie van achteraan aansluiten.

Volgens mij heeft Kepler er simpelweg gewoon niet op gerekend dat het zo'n (financieel) succes zou worden. Inmiddels hebben ze wel toegezegd dat er sowieso nieuwe fysieke exemplaren gedrukt zullen worden, maar wanneer precies is nog maar de vraag. Achteraf gezien heb ik dan echt geluk gehad, want ik heb mijn fysieke exemplaar ook zo'n week of twee geleden besteld (en gelukkig wel ontvangen).

For Those Who Come After

Toen vorig jaar Clair Obscur werd aangekondigd, leek het me een beetje te mooi om waar te zijn. Zo’n schitterend uitziende, AAA-achtige RPG met een gave interactieve turn-based combat, prachtige muziek en een interessant klinkend verhaal? Een beginnende studio gaat dat toch nooit voor elkaar krijgen? Ik was op z’n zachtst gezegd sceptisch, maar ik gunde het ze van harte. Inmiddels blijkt dat ze het gewoon echt geflikt hebben.

Clair Obscur is werkelijk waar een fantastisch avontuur. Zowel fantastisch in de zin van geweldig, maar ook fantastisch in de zin dat alles zo ontzettend creatief en boordevol fantasie oogt. Het visueel design is ronduit magisch en wonderlijk. Van het schilderachtige omgevingsdesign en het knusse oldskool gevoel van de wereldmap, tot het design van personages, wezens, vrienden en vijanden die je allemaal tegenkomt. En dat wordt allemaal begeleid door een subliem mooie soundtrack, oprecht een van de beste die ik in jaren heb gehoord.

In een game doe je echter meer dan alleen kijken en luisteren, dus hoe zit dat met de gameplay? Het gevechtssysteem is een interessante combinatie van traditionele (Japanse) turn-based aangevuld met QTE’s, getimede knoppen en andere real-time elementen. Denk bijvoorbeeld aan een Persona x Mario RPG. Ik heb ook wel vergelijkingen met andere games voorbij zien komen, zoals The Legend of Dragoon, maar daar ben ik niet echt bekend mee. Hoe dan ook, Sandfall lijkt diverse elementen van andere soorten RPG’s gemixt te hebben en die combinatie werkt heerlijk verfrissend. Op basis van de eerste beelden had ik wel verwacht dat dat goed bij mij zou aanslaan.

Wat ik echter niet verwachtte, is dat het geheel ook nog eens alleraardigst geschreven is. Niet alleen het intrigerende hoofdverhaal, dat veel meer om het lijf heeft dan je in eerste instantie zou verwachten, maar ook de manier waarop de wereld van Clair Obscur is vormgegeven. Daarnaast zijn de personages goed geschreven en uitgediept – met name de eigen teamleden. Door een mooie combinatie van melancholische drama en hilarische komedie kom je in een relatief korte tijd veel over je teamgenoten te weten en ga je steeds meer om ze geven.

Ondanks dat dit natuurlijk een topprestatie van Sandfall is, zijn er toch enkele punten die ik minder goed vond. Om te beginnen is het level design best zwak. In feite zijn het gewoon (weliswaar schitterende) gangen die je doorloopt, met hier en daar wat aftakkingen waar je (vaak oninteressante) loot kunt vinden. Die aftakkingen lopen vaak of dood of leiden terug tot het hoofdpad. Wat dat betreft heel standaard en juist heel onkarakteristiek voor al het creatieve dat Clair Obscur uitstekend doet.

Daarnaast is er in de post-game niet echt veel te doen. En wat er wel te doen is, is mijns inziens best ongebalanceerd. Met mijn teamleden allemaal rond level 55/60 had ik bijvoorbeeld geen enkele moeite met het laatste baasgevecht van het verhaal. Maar in de post-game heb je een aantal optionele baasgevechten die gigantisch disproportioneel veel moeilijker zijn en waar je nog veel te underleveled voor bent. De bedoeling is waarschijnlijk dan dat je nog wat verder moet grinden, maar er is vrij weinig in de post-game om mee te grinden.

En als ik ten slotte echt nog over één punt moet muggenziften, dan is het misschien wel dat het qua replay-value mogelijk niet veel om het lijf zal hebben. Maar misschien is het oneerlijk om dat nu als een minpuntje te zien, want de eerste keer was – en is – magisch.

In 2025 niet echt meer zo een punt met het aantal (J)RPG's dat er jaarlijks op je wordt losgelaten denk ik nee. Maar hoeveel uur heb je er eigenlijk ingestoken (min of meer), zijn je party-members wel of niet romancable (ik meen daar tussen neus, oren, koffie en bios iets van te hebben opgevangen?) en zijn die dungeons of de maps in ieder geval wel wat interessanter dan bvb die van Final Fantasy XIII (nog steeds een beetje een klein dieptepunt voor mij).

Volgens mijn savefile zit ik nu precies op 50 uur. Daarvan zijn de laatste uurtjes wel post-game, dus al met al zo'n 45 uur voor het verhaal en de daarbij horende verkenning. En wat romances betreft, nee, niet echt. Althans, niet à la een BioWare ofzo bijvoorbeeld. Hele lichte spoilers: Met twee personages kun je bij het maximaliseren van de vriendschap wel een fling starten, maar dat is dusdanig beperkt en oppervlakkig dat ik niet echt van romance zou spreken.

FF13 heb ik zelf nooit gespeeld, maar de maps zijn - ondanks dat het visueel schitterend is - niet echt denderend qua level design. Het oogt ruim, maar strikt gesproken heeft het level design meer weg van wat soms laatdunkend ook wel een "hallway simulator" wordt genoemd (net als FF7 Remake dat bijvoorbeeld ook had). Dat gezegd hebbende, de art direction, combat, muziek en sfeer maken heel veel goed.

Ik ben ook al een aantal van dit soort bazen tegengekomen. Een deel kan je, als je zo goed als perfect speelt, ook op lagere levels verslaan. Die geheime baas in de Stone Wave Cliffs bijvoorbeeld. Dat ding heeft je gewoon in één hit neer, maar met mijn team van rond lvl 35 kon ik hem wel aan. Was een leuke challenge moet ik zeggen. Misschien is een groot deel bedoeld voor New Game+?

Kan me overigens heel goed vinden in je mening en kritiekpunten. Ben zelf heel rustig aan bezig, maar ik neig tot nu toe ook naar een zeer hoog cijfer...

Een pareltje van een debuut en hopelijk het mooie begin voor deze developer. Combinatie van mooie plot, interessante karakters, uitdagende gameplay en prachtige muziek. Een goed begin is het halve werk en als je het verhaal zo kan introduceren zoals hier het geval is met een cutscene van de eerste gommage, dan heb je bij mij een streepje voor.

Eigenlijk is dit het spel wat de laatste Final Fantasy 's (remakes uitgezonderd) had moeten zijn. Niet lang geleden FF16 gespeeld en dat stelt wel erg teleur. Daar heb je meer het gevoel dat je een Devil May Cry-esque hallway simulator aan het spelen bent. CO brengt het ouderwetse turn based combat terug, een open wereld en de focus op meerdere karakters ipv alleen de protagonist. Ben nu in de laatste act, en er valt nog zoveel te ontdekken. Wordt wel een stuk pittiger, dodgen en parryen blijft heel tricky maar geeft ook een beetje een souls like gevoel.

4,5*

Uiteindelijk uitgespeeld en platinum gehaald met 80u op de teller. Toegegeven, op het eind wel mijn weg er doorheen gecheesed met specifieke builds die het een stuk makkelijker maken.

De makers hebben heel goed gekeken naar traditionele rpg's zoals FF, maar vlagen van bijv. Persona zie je ook terug in met name het gebruik van abilities. Het bouwen van builds en Lumina gebruik is weer geïnspireerd door souls likes, evenals de toevoegingen van dodges en parry's.

Benieuwd of dit een stand alone game gaat worden of dat ze door het grote succes van deze debuut een nieuwe franchise / reeks hebben gecreëerd.

Inmiddels bijna 20 uur erin gestoken en ja, dit is een erg goed spel. Maar naast een prachtige sfeer en wat tot nu toe een boeiend verhaal lijkt, is de eigenlijke ster van het spel de zogezegd turn-based combat. En daar heb ik spijtig genoeg een beetje een probleem mee, op een of andere manier vind ik het lezen van de timing erg verwarrend, vaker wel dan niet kan ik dan ook een aanval niet ontwijken. Toegegeven, met wat oefening wordt het beter, en bij de paar bazen tot nu toe is het altijd gelukt. Ook heb je best wel een makkelijke manier om te grinden, mijn hoop is daarom dat ik het verhaal kan afspelen, ook al is het maar met extra grinding. Zodat stats compenseren voor mijn gebrek aan inzicht in de aanvalspatronen.

Turn-based Sekiro.

Ik heb dit spel toevallig net na Sekiro gespeeld, dus voor mij ligt die vergelijking erg voor de hand. Net als in Sekiro zijn parries hier namelijk een essentieel onderdeel van de gameplay: je kunt er AP mee herwinnen (waarmee je skills kan activeren) en counterattacks triggeren (wat zeker bij latere boss fights essentieel is om ze binnen een redelijke termijn te verslaan). Maar ironisch genoeg is het parry-systeem hier, in ieder geval in het begin, in veel opzichten minder vergevend dan in Sekiro. In Sekiro kwam je er bij snelle aanvallen vaak mee weg om te button mashen (hoewel dat uiteraard niet aangemoedigd werd, want 'perfect parries' zorgden voor bonus damage), en als je een parry miste raakte dat alleen je 'stamina'. Maar in dit spel zijn parries ten eerste moeilijker (button mashen werkt niet en het parry window is smal, dus je moet echt goed de timing van aanvallen leren - daardoor raadt het spel ook aan om met 'dodges' te beginnen, die iets minder precisie vergen), en ten tweede zijn de kosten groter als je een parry mist: met name in het begin ben je dan meteen een groot deel van je HP kwijt. De eerste Chromatic miniboss die ik tegenkwam was wat dat betreft een humbling experience: ik dacht na Sekiro redelijk goed te zijn in parries, en daar komt dan een boss fight waarin iedere aanval je in één klap doodt, terwijl ik nog bezig was om het parry window te leren. Maar als je het parry-systeem eenmaal een beetje onder de knie hebt is het erg leuk om te doen: net als in Sekiro is het heel bevredigend om een complexe combo perfect te pareren. En als je verder in het spel bent zijn de gevolgen van het missen van een parry een stuk minder zwaar doordat je meer HP hebt en pictos en luminas je allerlei middelen geven om HP te herwinnen. Dus ondanks het best taaie systeem was het over het algemeen (op een aantal gebieden en gevechten na) zeker niet zo moeilijk als Sekiro.

Één belangrijke reden daarvoor is overigens dat het erg makkelijk is om 'overleveled' te raken. 3bdelilah schrijft hierboven dat er in de post-game weinig te doen is, maar daar ben ik het zeker niet mee eens, want Clair Obscur heeft een gigantische hoeveelheid side content, van talloze nieuwe gebieden die je kunt verkennen (en die net zo groot zijn als de 'reguliere' gebieden) tot minigames (op de Gestral Beaches) en vele geheime boss fights. In veel recensies stond dat dit spel relatief kort zou zijn voor een RPG (30-40 uur), maar als je alle side content doet is dat zeker niet waar, en uiteindelijk was ik zeker 60-70 uur met dit spel zoet. En in tegenstelling tot veel RPG's is de side content ook van een heel hoog niveau: geen veredelde fetch quests (ja, ik kijk naar jou, Nier), maar hele nieuwe gebieden en een aantal van de beste boss fights in het spel. Waar ik het wel mee eens ben is dat dit spel een betere indicatie zou kunnen gebruiken van wanneer je het beste de verschillende gebieden kunt verkennen. Nu ging ik relatief laat naar de final boss van Act 3, waardoor ik enorm overleveled was en letterlijk iedere vijand (waaronder ook de eindbaas) in één beurt versloeg voordat ze ook maar de kans hadden om mij aan te vallen. En meer in het algemeen boden veel gebieden relatief weinig uitdaging meer, terwijl ze op zich erg strak ontworpen waren, dus dat is zonde.

Overigens is er één prominente uitzondering op die afnemende moeilijkheidsgraad: de taaiste boss fight van het spel, Simon, die zich wat mij betreft kan meten met de allermoeilijkste bazen die ik heb verslagen. Ten eerste heeft hij een absurde hoeveelheid HP: mijn hele party was tussen de level 86 en 94 en al mijn wapens waren max level, en het koste me alsnog zo'n 30-45 minuten om hem te verslaan (ja, ik weet dat er one shot builds zijn, maar op die manier een boss verslaan vind ik niet bevredigend). Ten tweede heeft hij enorm lange en snelle combos: in de laatste fase heeft de langste combo zelfs iets van 20 hits (hoewel in een voorspelbaar tempo), die je allemaal perfect moet parryen voor een counterattack. En alsof dat nog niet genoeg is heeft hij ook nog een aanval die de HP van een personage naar 1 kan brengen, kan hij je shields stelen en kan hij dode party members 'deleten' waardoor je ze niet kan reviven (en voor de laatste fase 'delete' hij zo zelfs je hele main party). Niet voor mensen die niet van een flinke uitdaging houden dus, en uiteindelijk koste het me zo'n drie uur om hem te verslaan. Maar zijn combos zijn verder (net als bij Isshin in Sekiro) 100% fair, en het is zeker een boss fight die me lang bij zal blijven.

Over het verhaal en de wereld hebben anderen verder al een hoop geschreven, maar die zijn inderdaad ook van een hoog niveau. De villains zijn zeker geen eendimensionele schurken maar zijn complexe mensen die (vanuit hun perspectief) goede redenen hebben voor hun acties, en een aantal van de party members zijn geen simpele helden maar interessante personages met flinke gebreken. De finale, waarbij je een moeilijke keuze moet maken, is wat dat betreft een perfecte afronding van het spel. En de muziek is (zoals anderen ook al zeiden) inderdaad uitstekend: een soort van mengsel van RPG-invloeden en Franse cultuur, met een aantal prachtige tracks als resultaat. En de wereld is mede daardoor vaak een plezier om te verkennen, hoewel het ontwerp van de gebieden soms misschien iets te abstract/surrealistisch was voor mijn smaak.

Clair Obscur is kortom een uitstekende RPG die goede cijfers scoort in vrijwel ieder opzicht: het heeft een boeiend verhaal, interessante personages, een geweldige soundtrack, een mooie wereld met enorm veel (en goede) side content en leuke en behoorlijk uitdagende gameplay die met haar focus op parries erg doet denken aan Sekiro. Het nadeel van zoveel side content is echter dat het heel makkelijk is om overleveled te raken, waardoor het spel voor mijn gevoel later in het spel (met een aantal prominente uitzonderingen, zoals Simon) wat te makkelijk (en daardoor minder bevredigend) werd. Maar voor mensen die een mengsel van Sekiro en turn-based combat wel zien zitten is dit desondanks absoluut een aanrader. 4.25*

Zeer goede review, AnimoshVoor mij is dit dan weer perfect, ik haat (J-)RPG's waar je het hele game doorzoeft en dan tegen het einde een muur van ondoordringbare eindbazen hebt. De optie om te kunnen grinden voor dit vind ik fantastisch.

Ja, daar wilde ik al heel vroeg op terugkomen inderdaad, maar ik kon mijn reactie niet meer aanpassen. Een revisie wilde ik pas doen wanneer ik de hele post-game afgerond had: en dat is nu. Je hebt helemaal gelijk natuurlijk, mijn eerdere kritiekpunt over de post-game is niet meer van toepassing. Of beter gezegd, nooit van toepassing geweest.

Op moment van mijn review zat ik op 50 uur (waarvan een paar uur post-game) en gisteren bij afronding op 80 uur, dus er is inderdaad nog bergen van content na het afronden van het verhaal. Nieuwe post-game content, maar ook content waar je eerder mogelijk te underleveled voor was (met de gepaste "Danger!" als waarschuwing), waarvan enkelen uiteindelijk toch mini-avontuurtjes van meerdere uren bleken te zijn.

Met dat kritiekpunt ge-gommage-d heb ik in mijn laatste uren wel een ander (relatief klein) kritiekpuntje: Op de map is niet te achterhalen welke locaties gecleard zijn en welke nog niet. Aangezien ik uit morbide nieuwsgierigheid elke locatie wel binnentrad, (ook de locaties die mij met een "Danger!" begroette) en die locaties dus allemaal voorzien waren van een naam, was het achteraf minder goed bij te houden wat ik nou allemaal al gecleard had en wat nog niet.

Dat is zo, als je geen groot liefhebber van soulslikes en consorten bent is het inderdaad een voordeel als je de moeilijkheidsgraad kunt verminderen door levels te grinden. Maar het probleem voor mij was dat ik nooit heb geprobeerd om dat te doen - ik vocht met iedere mob en boss die ik tegenkwam, maar nooit meer dan één keer - en toch al snel overleveled raakte. Overigens is dat bij veel open world games een probleem (bij Elden Ring had ik bijvoorbeeld in zekere mate dezelfde ergernis), maar in dit spel is het verschil tussen Act 3 wapens en equipment en post-game wapens en equipment (waar je tijdens Act 3 al volop toegang tot hebt als je op ontdekking gaat) zó groot dat sommige gebieden niet alleen relatief eenvoudig worden maar volstrekt triviaal (je one-shot alles). Daarom zouden voor mij enkele hints wat betreft in welke volgorde je verschillende gebieden het beste kan doen zeer welkom zijn geweest.


Dan heb ik niets gezegd. Goed dat je uiteindelijk toch nog al die dingen hebt ontdekt.


Dat klopt, daar stoorde ik me ook aan, maar ik heb alles ouderwets op papier bijgehouden, haha. Dat ben ik gewend van FromSoft-games, die altijd enorm vaag zijn wat betreft je voortgang. Een ander kritiekpunt dat ik wat dat betreft nog had is dat je nergens kan zien of je alles gevonden hebt in verschillende gebieden, dus gaan voor 100% completion (alle geheime bazen vinden bijvoorbeeld: eentje ontdekte ik bijvoorbeeld per toeval achter zo'n zwart tentakel ding in een oud gebied, en zo zijn er vast nog meer) is vrijwel onmogelijk.

Inmiddels in Act 3 aangekomen, qua verhaal helemaal geëxplodeerd met een interessante wending, die een heel andere dimensie aan het al intrigerende verhaal heeft gebracht.

Qua gameplay zijn de eerste uren in act 3 best frustrerend geweest. Mijn karakters zijn level 54, maar overal waar ik naartoe ga wordt ik in de eerste beurten afgerammeld. Paar kleine timing-foutjes en het is weer "expedition is over", blijkt dat je toch best level 60++ bent om hier vlotter door te geraken. En er zijn wel manieren om te levelen, maar dat kost toch even moeite om te vinden. Ik kan me voorstellen dat vele mensen dit verfrissend vinden, ik heb dan toch liever games waar de progressie wat duidelijker is aangegeven.

Het blijft kritiek op hoog niveau, want de hele spel-ervaring is best wel subliem.

Een
fucking
meesterwerk.

Clair Obscur schiet op vrijwel alle vlakken in de roos: erg spannend en emotioneel verhaal (met ook zijn nodige humor), fenomenale soundtrack, adembenemend mooie wereld die ik met genot verkende, talloze creatieve designs voor zijn personages, het verhaal zit vol boordevol originele ideeën, en het heeft een zeer verslavend en uitdagend turn-based vechtsysteem.

Clair Obscur begon met allerlei interessante mysteries waar ik graag het antwoord op wilde weten, en door de reis heen werden deze mysteries op geniale wijze uitgewerkt. Voor elke vraag die een antwoord krijgt, komt er een nieuw mysterie bij, tot waar je eindigt niets meer weg heeft van waar je begon. Ik bleef regelmatig vragen: “zijn wij de bad guys?”, zonder een concrete conclusie te kunnen maken. Ik kan me niet herinneren wanneer ik voor het laatst zo op het punt van mijn stoel zat, afvragend wat er werkelijk aan de hand was.

Maar zelfs als de mysteries bekend zijn, zat ik nog steeds op het puntje van mijn stoel door de ijzersterk uitgewerkte personages. Ik leefde met ze mee, kon met ze lachen en besteedde graag tijd met ze (de optionele gesprekken had ik zonder beloning ook graag allemaal gedaan. Het gaf de nodige diepgang aan iedereen in het team). Clair Obscur weet tragedie goed af te wisselen met luchtigere thema’s. Het begint bruut en kil, met massadood en hopeloosheid op de voorgrond. Maar gaandeweg komt er steeds meer hoop, word het team steeds sterker en kom je allerlei kleurrijke figuren tegen. Mijn persoonlijke favoriet was Esquie: een onnozel wezen met een hart van goud, die stiekems qua kracht iedereen van de groep overstijgt, maar door zijn passieve karakter hier nooit iets mee doet.

Visueel is dit een ademend, 10/10 meesterwerk. De werelden ogen stuk voor stuk prachtig en ik zat regelmatig op rustig tempo te lopen (ipv rennen) om langer van de mooie gebieden te genieten. Het bleef me verbazen hoe prettig het kleurgebruik was, hoe creatief de werelden uitgedacht waren of hoe gedetailleerd de gebieden konden zijn. Maar ook de soundtrack is ook een makkelijke 10/10. Er zitten allerlei fenomenale tracks in die prachtig zijn gezongen, gecomponeerd en zich perfect bij de scenes aansloot. Zelfs als je geen plannen hebt de game te spelen, kan ik aanraden op zijn minst de bekendste tracks te luisteren (als je van videogame OSTs houdt).

Ik was ff bang dat dit een game zou worden die het vooral van zijn verhaal en presentatie moest hebben, maar nee, zelfs de gameplay is ijzersterk! Dit is het fijnste turn based systeem dat ik heb gespeeld: alle verschillende defensieve moves, abilities, wie in het team te doen en welke moves te activeren. Niemand kan alles en characters hebben een limiet op het aantal vaardigheden dat ze kunnen dragen, waardoor je tactisch moet nadenken met wie wat te doen. Soms ging een boss slecht, maar na 5 minuten alles herindelen om de perfecte speelstijl te krijgen tegen die betreffende boss, versloeg ik het met gemak.

Wat me vooral beviel aan het vechtsysteem is parryen. Parryen is verre van nieuw in dit genre, maar hier hebben ze het net iets anders gedaan: er is nu een dodge-knop waarmee je langer onraakbaar bent dan een parry, maar je krijgt er geen beloning voor. Parryen kan je belonen met allerlei nuttige dingen zoals AP of een sterke counteraanval, maar de timing is heel precies en de straf voor het verkeerd timen is groot. Combineer dat met alle verschillende vijanden, die ieder hun sierlijke aanvalsanimaties hebben, en parryen bleef een genot. Ikzelf raad daarom aan om het op de hoge moeilijkheidsgraad te spelen (tenzij je het puur voor het verhaal doet). Hier is elke dodge of parry cruciaal, tactisch je team en abilities indelen is belangrijker dan ooit en het maakt de overwinningen des te zoeter. Vooral de Paintress Boss deed ik erg lang over (zat er 3 avonden vast) en het voelde als een grootste overwinning toen het lukte.

Het verbaast mij hoeveel optionele content er in dit spel zit. Van humoristische strand minigames, pittige verborgen bosses, verborgen gebieden waar nieuwe sterke enemies ronddwalen, en alle nuttige items die je alleen vindt door goed de optionele gebieden te verkennen. Hier komt één van de weinige mindere kanten kijken: het is niet duidelijk waar je naartoe moet voor uitdagingen die bij je huidige level passen. Als je op jezelf gaat verkennen dan is de kans groot in een overweldigend moeilijk gebied te komen, maar er zijn handige tips op het internet van fans die aangeven wat goede optionele missies zijn (en in welke volgorde je deze het beste kunt doen).

Qua minpunten is het enige waar ik echt negatief over ben de laatste 10 minuten van het verhaal. Ik heb echt een flinke hekel aan wat hier gebeurde: het beschadigde een goed personage, verminderde mijn waardering voor eerdere gebeurtenissen, het kwam uit het niets en was een f-ing domme actie. Hierdoor eindigde dit meesterwerk helaas op een bittere en rotte toon. Het is niet zo dusdanig extreem slecht dat het cijfer omlaag gaat, maar het is een zwarte vlek op de Mona Lisa en ik had dit heel graag anders gezien.

Momenteel nog bezig met de post-game content. Ik weet niet zeker of ik deze allemaal ga doen vanwege de hoge moeilijkheidsgraad van sommige gebieden, maar ik ga iig door zolang het leuk blijft (desnoods de moeilijkheidsgraad lager zetten). Ik heb iig mij top en top vermaakt met dit verslavende spel. Op zowat ieder front is Clair Obscur: Expedition 33 van torenhoog niveau. Dit is niet alleen het beste spel dat ik dit jaar heb gespeeld, maar het komt zelfs in 1 klap in mijn Top 10!

Een dikke
5*

Dito, ik heb er vandaag een einde aan gebreid, er is nog veel te doen, ik heb iets van 60% trophies. Maar dat komt er dan op neer een gids erbij te leggen en te zien waar de resterende activiteiten zijn, en dat voelt niet zo erg bevredigend aan. Alles pijnlijk zelf uitzoeken daarentegen, zou bij zo een mastodont van een game mij dan weer te lang duren.

Alle trophies halen, is in deze game zeker geen straf. Technisch gezien zijn er volgens mij 1 of 2 missable. Ik haal in maar heel weinig games alle trophies/achievements, maar de lijst van Clair Obscur is heel goed te doen door gewoon de game te spelen.

Het is maar wat je als "misable" definieert. Zo moet je bv. alle verloren Gestrals vinden. Ik heb er uiteindelijk maar 2 gevonden tijdens 60+ uren gameplay. Dat zou me dus nog heel veel tijd kosten. Maar je hebt wel gelijk, dat met een guide erbij alles opzoeken is geen straf en zou ook nog leuk zijn. Maar ik verkies toch mijn tijd vanaf nu in andere games te stoppen.

Die kan je na het uitspelen van de game nog gewoon vinden in de overworld. Dat vind ik persoonlijk niet missable. Het helpen van alle witte Nevrons is dat daarentegen wel. Als je er ook maar eentje dood, kan je hem al niet meer halen. Die mime helemaal in het begin is volgens mij ook misbaar en de journals ook als je in het begin niet die sleutel hebt verkregen.

Ik moet wel eerlijk zeggen dat ik de laatste twee Gestrals ook even heb opgezocht. Ik had er wel al genoeg bij elkaar om de vaardigheid te ontgrendelen dat je die corrupte bomen (kan het niet echt beter beschrijven) kan vernietigen. Daarmee ontgrendel je weer een paar nieuwe routes, items en bosses.

Ik heb echt nog nooit mijn best gedaan om in een game alle trophies te halen. Als ik klaar met een game ben, ben ik klaar en ga ik niet nog 10 uur zitten zoeken naar dingen. Maar het schijnt best te leven om games platinum te spelen. Respect voor de gamers die dat kunnen en willen, ik ga liever dan door naar de volgende topgame.

Wat een heerlijke game. Audiovisueel sowieso een parel, maar ook de combat is verfrissend en speelt fijn weg. De nadelen zijn hierboven wel genoemd en komen neer op onduidelijkheid qua map/doelen. Ook het fast travel systeem vind ik niet geweldig uit de verf komen, maar dat is Sandfall vergeven.

Zit nu op het einde van ACT II, denk ik. (Monolith) Heb zin om verder te spelen en het blijft in je hoofd hangen. Dat is een teken aan de wand dat we hier met een uitstekende game te maken hebben. De beste van dit jaar tot dusverre.

Gisteravond begonnen (maar een uurtje want wilde Feyenoord zien), maar wat een ongelooflijk vet begin. Ik weet nu al, deze game gaat mij de aankomende dagen/weken zeer veel plezier opleveren. En dan te bedenken dat ik huiverig was om aan een RPG game te beginnen...

De muziek trouwens .

Fucking meesterwerk. Kan er niets anders van maken. Heb net het gevecht met Renoir gehad (ga nu naar de The Paintress), en zat aan het einde gewoon met kippenvel naar alles te kijken. En zweterig .

Dit nummer trouwens
Une vie á t'aimer

Vraag voor de mensen die dit spel al uitgespeeld hebben. Met welke drie personages hebben jullie als team het meeste gespeeld? Vanaf Act 2 uiteraard (Gustave ). Ik speel voornamelijk met Lune, Verso en Maelle, met Monoko die ik soms inwissel voor Maelle of Lune. Sciel hangt er een beetje bij helaas, vooral omdat ik weinig van haar krachten bergrijp. Wel een tof personage in de cut-scenes.

Was trouwens helemaal vergeten om bij iedere nieuwe picto vier gevechten aan te gaan (zodat de hele groep kan profiteren van de betreffende picto). Dat heb ik dit weekend even goedgemaakt met grinden haha.

Eigenlijk zo'n beetje hetzelfde, IH88_Trinity. Hoewel ik vanaf act 3 er toch voor bleef zorgen dat ze alle drie niet te ver achteraan zouden hinken. Ik denk dat ze uiteindelijk allemaal binnen een level of 3 van elkaar zijn gebleven.