Dear Esther (2012)

Je hoort vaak dat games een streepje voor hebben op ‘passieve media’ doordat ze iedere speler een unieke, eigen ervaring bieden. Toch is dat niet helemaal waar: ook films, albums en boeken beleeft iedereen op zijn eigen manier, waarbij ze vaak veel meer ruimte voor interpretatie bieden dan games; hoe verschillende mensen een film als 2001: A Space Odyssey beleven zal wisselender zijn dan hoe een game als Call of Duty wordt ervaren. Dear Esther is een spel dat een geheel eigen plek hiertussen vindt.

Als speler volg je een lineair pad over een mysterieus eiland, terwijl je naar een voice-over luistert waarvan aanvankelijk onduidelijk is wie die uitspreekt en waarover wordt verteld. Net als bij passieve media is er in dit spel vrijwel geen andere interactie is dan die tussen de tekstfragmenten en je eigen gedachten, geen andere vrijheid dan die van je eigen interpretatie. Dat dit iedere keer tot een andere ervaring leidt wordt in tegenstelling tot andere media nog versterkt door slim en onopvallend gebruik van randomisatie, waarbij een sleutelscène uit mijn eerste playthrough (de voice-over die zijn gedachtenstroom als een ondergrondse rivier beschrijft op het moment dat ik zo’n rivier in een grot tegen kwam, bevestigde in één keer mijn vermoedens dat dit wel eens een meer spirituele ipv fysieke reis zou kunnen zijn!) een volgende keer geheel ontbrak. Bij zo’n originele structuur passen natuurlijk ook ongewone thema’s voor een computerspel, waaronder melancholie, verdriet en verlossing, versterkt door een mooie art-direction en sfeervolle soundtrack.

Als pionier op deze scheidslijn tussen passieve en interactieve media laat Dear Esther vooral zien dat er nog andere manieren zijn om een verhaal te vertellen dan via cutscenes, quick time events en ‘press X to talk’-commando's. Gelukkig zijn er al veel spellen die dit voorbeeld hebben gevolgd en titels als Gone Home, Firewatch en Virginia staan inmiddels hoog op m’n verlanglijstje.

3,5*

Dear Esther wordt beschouwd als de eerste van de zogenaamde 'walking simulator'-games, een term die door sommigen kleinerend wordt gebruikt, maar games als Dear Esther, Firewatch, The Vanishing of Ethan Carter en What Remains of Edith Finch hebben naar mijn mening treffend aangetoond dat de negatieve connotatie van dat label nogal is misplaatst. Ontegenzeggelijk: games zoals Dear Esther vragen de speler om hun verwachtingen van wat een videogame zou moeten zijn opzij te zetten, en laten vervolgens zien wat een game óók kan zijn.

Dear Esther begon ooit als een Half-Life-mod, en met The Landmark Edition wordt de originele game visueel opgeleukt voor een andere generatie gamers, om opnieuw te ontdekken; meer dan eens stond ik gewoon ergens te staren naar een adembenemend uitzicht, en moest er weer een screenshot worden gemaakt. Het tempo in Dear Esther is langzamer dan veel gamers gewend zijn, wat ook met opzet zo is; het spel dwingt letter de speler om bepaalde dingen in zich op te nemen, of na te denken over de mooie, mysterieuze en soms griezelige dingen die je ziet op dit desolate eiland in de Hebriden, terwijl een voice-over een ietwat raadselachtige relaas uit de doeken doet.

Ik had geen idee wat het allemaal betekende na mijn eerste speelbeurt, misschien enigszins, maar met veel vraagtekens. Dit had echter geen invloed op mijn waardering voor het spel. Ik bleef erover nadenken en genoot de volgende dag enorm van mijn tweede playtrough, dit keer met het zeer informatieve en plezierige commentaar van de regisseur (aanrader!) wat zeker enig licht op de zaken wierp. Absoluut geen vervelend klusje dus, voor de achievement hunters onder ons.

Dear Esther is een absolute aanrader voor gamers die sfeer, een mysterieus verhaal en een spel kunnen waarderen dat uitblinkt in het geven van een kwalitatief hoogstaande, langzamere spelervaring. Dear Esther zit uitstekend in elkaar, met prachtige vergezichten en een mooi, spookachtige score.

4.2*

Dear Esther is ook 12 jaar na release nog een visueel feestje, albeit dat ik de Landmark Edition gespeeld (ervaren?) heb. Tel daarbij de mooie muzikale composities op die je tijdens je reis begeleiden en je kan spreken van een memorabele, het zij was passieve, begeleiding bij een soort postmoderne vertelling.

Dear Esther wordt gezien als één van de grondleggers van het walking sim genre, maar ik denk dat de kritiek die hierboven wordt genoemd, dat er wel érg weinig (geen?) interactie met de wereld is, door veel opvolgers terecht ter harte is genomen. Want ook al gaat het om het beleven van het verhaal, meer interactie zorg ook voor meer immersie.

Toen ik voor het spelen van Dear Esther de commentaren hier had gelezen dacht ik dat ik me niet zou storen aan bovengenoemd gebrek aan interactie, maar dat bleek toch het geval. Ik blijf qua cijfer dan ook hangen op 3*!